આંચકીનો એક કેસ.

સૌથી પ્રથમ તાત્કાલિક કેસ !

સ્વ. શ્રી શોભન

––––––––––––––––––––––––––

        સ્નાતક થાયા પછીની ચિકિત્સામાં સૌથી પ્રથમ તાત્કાલિક કેસ તરીકે બાળકોની આંચકીનો કેસ મારે સફળ કરવો પડેલો.

હું ભૂલતો ન હોઉં તો લોકભારતી વિદ્યાપીઠમાં ચાર્જ લીધાને બેચાર દિવસે એ બનાવ બનેલો.

વર્ષઋતુનો પ્રારંભ હતો એટલે વાતદુષ્ટિ તો હોય જ અને તેમાં તે વર્ષે જાંબુનું ઉત્પાદન વધારે થયેલું. ‘जाम्ववं वातजननानाम् – વાયુ ઉત્પન્ન કરનાર દ્રવ્યોમાં જાંબુ સર્વશ્રેષ્ઠ છે…’ એ સૂત્ર પ્રમાણે કબજિયાતની અવસ્થામાં શ્રી પુરુષોત્તમભાઈ વરિયાના નાના પાંચ વર્સના નીતિનને જાંબુ સેવનના કારણે અપાનવાયુ દુષ્ટ થયો. અપાને સમાન, ઉદાન અને પ્રાણને પણ કોપાવ્યા, આફરો, શૂલ, જ્વર વ્યક્ત થયા બાદ રાત્રે બાર વાગ્યે વાતપિત્તનઃદોષપ્રકોપ કાળે આંચકી શરૂ થઈ ! આંચકીનો હુમલો ઉગ્ર હતો.

ઘરગથ્થુ અને કેટલાક ડૉક્ટરી ઉપચાર થવા છતાં રોગ પર કાબુ ન આવી શક્યો ત્યારે મને જગાડવામાં આવ્યો. નવો વૈદ્ય હોવાના નાતે, દવાખાનામાં એક વર્ષની અવ્યવસ્થાને કારણે કયું ઔષધ પ્રાપ્ત છે, અને છે તો ક્યાં છે તેનું સ્પષ્ટ ચિત્ર મનમાં ન હોવાથી પહેલાં તો મુંઝાઈ ગયો. વળી, વિદ્યાર્થી અવસ્થા દરમિયાન ખરું કહું તો આંચકી વિશે શાસ્ત્રાભ્યાસ કે કર્માભ્યાસમાં કશું ભાથું આપવામાં આવેલ નહીં !…સદ્દભાગ્યે સાંજે દવાખાનું આટોપતી વખતે બેચાર બાટલીઓ વ્યવસ્થિત ગોઠવવા નીમિતે ‘लक्ष्मीनारायण रस’ ઉપર હાથ ગયેલો અને તેનો ઉપયોગ પણ તે જ વખતે વાંચી લીધેલો. સૂચિપત્ર પ્રમાણે આંચકીનું એ અદ્રિતીય ઔષધ હતું !

મને જગાડનાર પગીને મેં દવાખાનાની ચાવી આપીને કહ્યુઃ ‘હું બેસું છું તેની જમણી બાજુના ગોદરેજ કબાટને ખોલી, નીચેલા ખાનામાં જમણી બાજુ સૌથી છેલ્લી બાટલી છે તે દોડતા દોડતા લઈ આવો.’ એ ઔષધ તરફ દોડ્યા, હું દરદી તરફ દોડ્યો. જઈને જોયું તો નીતિનના દેહ પર ચાર-પાંચ ડિગ્રી જેટલો તાવ હતો. આંચકીમાં શરીર આંખુ ખેંચાઈ રહ્યું હતું. પરિચારકોની આંખો ભીની હતી !

બે મિનીટમાં મધું નિરીક્ષણ કરી મેં એરંડિયું માગ્યું.  તેનું એક ટીપું નાકમાં ચડાવ્યું. માથે, પગે અને પેટે તેનું માલિશ શરૂ કરાવી દીધું. દરદીનો શ્વાસ સહેજ સ્વસ્થ થયો. પવનછૂટ થઈ, પેટ સહેજ પોચું પડેલું લાગ્યું. ત્યાં તો ઔષધ આવી ગયું. લક્ષ્મીનારાયણરસની રતીની ૧ ગોળી મધમાં કાલવી, ચમચીમાં થોડા પાણી સાથે મેળવી પિવરાવી દીધી. પિવરાવવાની સાથે જ બે-ત્રણ મિનીટમાં દરદીએ આંખો ખોલી, આંચકીનો હુમલો પોતાનો કબજો છોડી રહ્યો હતો

પછી તો પ્રકુપિત વાયુને શાં કરવા, તાવ ઓછો થતાંની સાથે જ..થોડો સ્નિગ્ધ શેક પણ કર્યો. ફરી નસ્ય આપ્યું, માથે અને પગના તળિયે ગરમ દિવેલ પંદર-વીસ મિનીટ ઘસ્યા કર્યુ. ફરીને ઔષધ આપ્યું. અર્ધી કલાકમાં તે પા પા કલાકે ઉત્તરોત્તર બળવાન હુમલા સાથેની આંચકીનું સંશમન થઈ ગયું ! નીતિને ગરમ ગરમ ઉકાળો પણ પીધો અને મારી સાથે વાતો પણ કરી ?

એક માસ સુધી હરડે અથવા એરંડિયાનું સેવન કરવાથી અને વર્ષામાં જાંબુ ન ખવરાવવાના પથ્યાચરણથી એને એ પછી ક્યારેય આંચકી આવી નથી.

પછી તો આંચકીના કેટલાય કેસમાં આ લક્ષ્મીનારાયણરસે ધાર્યુ કામ આપેલું. બે-ચાર વખત એના અભાવે કેવળ શુદ્ધ ટંકણક્ષાર પણ સફળતા અપાવી શકેલો. અને બે વખત તો એ બંનેના અભાવે ગ્રામ્ય કેસોમાં પીપળાની વડવાઈ, એથી પણ વધારે ચમત્કાર બતાવી ગયેલી ! મારા સ્વ. પિતાશ્રી આ પીપળાની વડવાઈ દ્વારા પ્રતિવર્ષ એકાદ બાળકને તો આંચકીજન્ય મૃત્યુના મુખમાંથી બચાવતા.

છેલ્લા બેએક વર્ષથી હું નીચેના ક્રમથી સો ટકા સફળતા મેળવું છું.

૧.      આફરી હોય તો સૌપ્રથમ એરંડતેલની પિચકારી આપું છું. જેથી મળશુદ્ધિ થઈ વાયુની પ્રતિલોમ ગતિ અનુલોમમાં ફેરવાઈ જાય છે. દોષસંચય દૂર થતાંની સાથે જ્વર પણ ઊતરવા માંડે છે અને આંચકી કાં તો બંધ થઈ જાય છે કાં તો હળવી પડી જાય છે.

૨.      લક્ષ્મીનારાયણ રસ ૧-૧ રતી (૧/૮ ગ્રામ) મધ સાથે, અશ્વગંધારિષ્ટ સાથે કે અભયારિષ્ટ સાથે એક એક કલાકે બે વખત આપું છું.

૩.      પેટ પર દિવેલ સાથે હિંગનો ગરમ લેપ કરાવું છું અને તાળવે અને પગનાં તળિયે દિવેલની માલિશ કરાવું છું.

૪.   આંચકી પછીના ૧૨ કલાક સુધી પ્રાયઃ ખોરાક, દૂધ કે ધાવણ તદ્દન બંધ કરાવું છું.

2 responses to “આંચકીનો એક કેસ.

  1. amara padosi ben 40varasna chhe hath pag na sandha na dukhava ni taklif chhe ghani dava kari rog matto nathi have himat harya chhe aap kaee madad rup thaeesako ?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s