ફૂલોના સૌંદર્યનું માનવ–સૌંદર્યમાં રૂપાંતર ?

– વૈદ્ય નીતાબહેન ગોસ્વામી

 ગુલાબ

ગુલાબ પ્રેમની અભિવ્યક્તિ માટે ઉત્તમ પુષ્પ મનાય છે. ગુલાબ જુદી જુદી જાતનાં તથા જુદા જુદા રંગનાં હોય છે. દવા માટે લાલ કે ગુલાબી દેશી ગુલાબ જ વપરાય છે.

  • પાણીમાં ગુલાબની પત્તીઓને પલાળી તેનાથી નહાવાથી અળાઈ, ગડગૂમડાં થતાં નથી તથા તાજગી અનુભવાય છે.
  • ગુલાબનું તેલ ૧થી ૨ ટીપાં પાણીમાં નાખી નહાવાથી ડ્રાય સ્કીન સુંવાળી બને.
  • ગુલાબ વાળના તેલમાં નાંખવાથી, તેના પાણીથી નહાવાથી, લેપથી કે તેમાંથી બનેલ ગુલકંદ ખાવાથી પિત્તવિકારો શાંત થાય છે.
  • વાળમાં ઠંડક થાય, સફેદ વાળ, રૂક્ષતા મટે, ખીલ, કાળાદાગ-કૂંડાળાં, ફ્રેકલ્સ, પીગમેન્ટેશન વગેરે મટે છે.
  • ગુલાબની સુગંધ લેવાથી કે તેને વારંવાર જોવાથી પણ મનની પ્રસન્નતા વધે છે તેથી ટેન્શન, ચિંતા, હતાશા દૂર થાય છે.
  • ઉનાળામાં ગુલાબ ફૂલ-૨૦૦ ગ્રામ, લાલ ચંદન (રતાંજલી) ૧૦૦ ગ્રામ, લીમડો ૫૦ ગ્રામ, મસૂરનો લોટ ૫૦ ગ્રામ, કપૂર ૧૦ ગ્રામ પાવડરથી ન્હાવાથી સનટેનીંગ, ત્વચાની સ્નિગ્ધતા, ફ્રેકલ્સ, કુંડાળાં, પરસેવો વગેરે મટે છે.
  • ગુલાબજળ સાથે વર્ણક લેપ લગાડવાથી કુંડાળાં, કાળા દાગ, ખીલ મટી ત્વચા ગોરી અને સુંદર બને છે.
  • ગુલાબનું ગુલકંદ ખાવાથી એસિડીટી, ખીલ, સફેદવાળ, ફોડકી, ગરમી મટે છે.
  • જાસૂદ 

જાસૂદ એ ગણપતિનું પ્રિય ફૂલ છે. પાર્વતીજીને પણ તે ચઢાવાય છે. આની અનેક જાતો છે પરંતુ ઔષધરૂપ લાલ જાસૂદ જ વપરાય છે.

  • કફપિત્ત શામક છે; વાળ માટે ઉત્તમ છે.
  • જાસૂદને આયુર્વેદમાં ‘केशवियवर्धनम्’ કહેલું છે.
  • ટાલમાં વાળ ઉગાડવા માટે, ઉંદરી તથા ખોડો મટાડવા, સફેદવાળને કાળા કરવા માટે જાસૂદ ઉત્તમ પુષ્પ છે.
  • પિત્ત શામક છે તેથી વાળના તથા ત્વચાના ગરમીથી થતા રોગો પણ મટાડે છે.
  • ગરમી શાંત કરે છે તેથી બળતરા, દુઝતા હરસ, નસકોરી ફૂટવી, વધુ બ્લીડીંગ થવું, સફેદ વાળ, શરીર પર તજા ગરમી કે ફોડલા થવા, ખીલ, અળાઈ, પરસેવો વગેરેમાં વપરાય છે. બેસ્ટ બ્યુટી–એજન્ટ પણ છે.

ખોડો ખૂજલી

  • જાસૂદના ફૂલની કળીનો રસ સ્કાલ્પ પર લગાડવો.
  • જાસૂદ ફૂલ + લીમડાપાન વાટી લેપ કરવો.
  • જાસૂદનાં ફૂલ + લીલાં આમળાં, ભાંગરો, કાળા તલ વાટી તેના લેપથી ખોડો તથા ઉંદરી મટે છે.
  • જાસૂદ ફૂલ + સરસવના દાણા + આકડાનાં પાન વાટી બાફી તેનો રસ + હળદર મીક્સ કરી વાળમાં લગાડવું.
  • આ લેપથી ખોડો મટી કન્ડીશનીંગ સારું થાય છે. તેથી ડ્રાયહેર, સ્પ્લીટ એન્ડ હેર, ટુકડાવાળમાં ફાયદો થઈ વાળ સુંવાળા, કાળા સુંદર બને છે.
  • જાસૂદ ફૂલ, પારિજાતક ફૂલ તથા લીમડાપાનને દહીંમાં વાટીને લેપ કરવો.
  • જાસૂદ ફૂલના ઉકાળામાં લીંબુ રસ નાંખી વાળ ધોવા.

ખરતા વાળ ઉંદરી ટાલ

  • જાસૂદનાં ફૂલ + તલનાં ફૂલનો લેપ કરવો.
  • જાસૂદના ફૂલના રસમાં હાથીદાંતની ભસ્મ ઘૂંટી લગાડવું તેથી ટાલ-ઉંદરીમાં નવા વાળ આવે છે.
  • જાસૂદ ફૂલ, જટામાંસી, કાળા તલ, કેવડાકંદ, તગર, અશ્વગંધા, ભોરીંગણી. બ્રાહ્મી, ભાંગરો, સફેદ ચણોઠીનો પાવડર ભાંગરાના રસમાં પલાળી તલના તેલમાં ઉકાળી તેલ બનાવવું. આ તેલથી માલિસથી ખરતા વાળ બંધ થઈ વાળનો ગ્રોથ, લંબાઈ વધી વાળ જાડા-સુંદર બને છે.
  • જાસૂદ ફૂલ, આકડાનાં બાફેલાં પાન, સરસવદાણા, હળદરનો લેપ કરવાથી ઉંદરી તથા ખોડો મટી સારું કન્ડીશનિંગ થાય છે.

સફેદવાળ

  • જાસૂદ ફૂલ, આંબળા, દાડમ છાલ, જેઠીમધ, ભાંગરો, ગળીનાં પાન, મહેંદી પાન, બહેડા, હીરાકસીનો પાવડર બનાવી જાસૂદ ફૂલના રસમાં ઘૂંટી લોંખડના વાસણમાં ૩-૪ કલાક રાખી વાળમાં લેપ કરી કેળના પાન બાંધી દઈ ૪-૫ કલાક બાદ વાળ ધોવાથી વાળ કાળા, સુંવાળા, સુંદર બને છે.
  • સફેદ વાળમાં જાસૂદના ફૂલનો રસ પીવો કે જાસૂદના ફૂલને રોજ નરણે કોઠે ચાવી જવાં.
  • સફેદ વાળ માટે, માસિકના રોગો, તજા ગરમી હોય તો જાસૂદના ફૂલનું શરબત, જાસૂદ ફૂલનો મુરબ્બો વગેરે ખાવું.

રૂક્ષ ખરબચડા વાળ

  • જાસૂદ ફૂલ તથા મહેંદી પાન ને એલોવેરાના ગલમાં વાટી લેપ કરવો.
  • જાસૂદ ફૂલ કે મૂળનો રસ, જીરૂ, સાકર અને દૂધમાં વાટી પીવાથી ખીલ, અળાઈ, ગૂમડાં, પરસેવો વગેરે મટી રંગ ગોરો બને છે.

જાસૂદ ફૂલનું શરબત

      ફૂલ નંગ ૧૦૦ ધોઈ ચીનાઈ માટીની બરણી કે કાચના વાસણમાં ભરી ૨૦ લીંબુનો રસ નાંખી ઢાંકી કપડું બાંધી આખી રાત રાખવું. સવારે ફૂલ મસળી નાંખી કપડામાં દબાવી રસ કાઢવો. ૮૦૦ ગ્રામ સાકરની ઘટ્ટ ચાસણી બનાવી તેમાં આ રસ, ૨૦૦ ગ્રામ દાડમનો રસ, ૨૦૦ ગ્રામ સંતરાનો રસ નાંખી ધીમા તાપે ૧ – ૨ ઉભરા લાવી ઘટ્ટ થાય એટલે ઉતારી, ઠંડુ પડ્યે તેમાં ગુલાબઅર્ક તથા કેસર નાંખવું. આ શરબત ઉત્તમ પિત્તશામક છે. તેથી એસિડીટી, ગરમી, બળતરા, ખીલ, કાળાદાગ, સફેદવાળમાં ખૂબ ફાયદો કરે છે. આ શરબત રક્તવર્ધક છે. હિમોગ્લોબીન વધારે છે.

જાસૂદફૂલનો મુરબ્બો

ફૂલ ધોઈ કાચની બરણીમાં પાથરવા તેના પર ખડી સાકરનો ભૂકો પાથરવો ફરી તેના પર ફૂલ પાથરવા. તેના પર જીરૂં, ફરીથી ફૂલ, ફરીથી સાકર, ઉપર ગુલાબ પત્તી પાથરી બરણીનું મ્હોં ઝીણા કપડાથી બાંધી ૪૮ કલાક તડકામાં તથા રાત્રે ચાંદનીમાં રાખવું. પછી ઘરમાં મૂકવું. ૧૫-૧૭ દિવસે મુરબ્બો તૈયાર થઈ જશે. તેને હલાવી ૧-૧ ચમચી ૨ વાર ખાઈ ઉપરથી દૂધ પીવું.

  • આ મુરબ્બો વાળ, ત્વચા, શરીર, આંખ તથા બ્રેઈન માટે ઉત્તમ છે.
  • રક્તવિહાર, લોહીવામાં ઉત્તમ છે.
  • વાળનો કાળો રંગ આપે છે તથા હિમોગ્લોબિન વધારી ત્વચાને ગોરી બનાવે છે.

2 responses to “ફૂલોના સૌંદર્યનું માનવ–સૌંદર્યમાં રૂપાંતર ?

  1. sandhiva mate sachot upay janavo.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s