વાળનો અસાધ્ય રોગ : ગૂંચ પડવી

–       ડૉ.નીતા ગોસ્વામી


કેટલીક વખત અમારા વ્યવસાયમાં એવા પેશન્ટો આવી જાય છે કે અમને પણ વિચારતા કરી દે છે. વિચારતા એટલા માટે કરી દે છે કે આવા રોગોનો ઉલ્લેખ શાસ્ત્રમાં તો આપણને મળતો જ નથી તો તેની ટ્રીટમેન્ટનો ઉલ્લેખ તો ક્યાંથી જોવા મળે ? આવો જ એક કેસ પાંચ વર્ષ પહેલા મારી પાસે આવ્યો હતો. જો કે આ રોગ કયા કારણસર થયો અને આ રોગનું નામ શું છે તે તો હું નક્કી ન કરી શકી. પરંતુ રોગ મટી ગયો એટલો આનંદ છે.

પેશન્ટનું નામ માધવીબેન ઉ.વ.૫૦. માધવીબેન સ્કૂલમાં શિક્ષક હતા અને ૫૦ વર્ષની ઉંમરે ગામડામાં લગ્ન થયા. પતિ વ્યવસાયે મિસ્ત્રી પરંતુ પૈસે ટકે ખૂબ સુખી. સાસરે ગયા બાદ એક દિવસ માધવીબેને લાકડા કામમાં વપરાતા કોઈ સોલ્યુશનને શૈમ્પુ સમજીને વાળ ધોયા. ત્યારબાદ વાળનો ગામડાના રિવાજ મુજબ કઠણ અંબોડો વાળી લીધો. સમયના અભાવે કે આળસના કારણે ૪ દિવસ સુધી વાળ ખોલવાને બદલે ઉપર ઉપરથી વાળમાં કાંસકો ફેરવી લેતાં, ચાર દિવસ બાદ જ્યારે માથું ઓળવા માટે વાળ ખોલવા ગયા તો વાળ ખૂલ્યા જ નહીં. વાળ એકદમ ગઠ્ઠાની જેમ જામી ગયા હતાં. ઘણા પ્રયત્નો કર્યા પરંતુ વાળ ન જ ખુલ્યા અને દિવસે દિવસે વધુ ને વધુ મજબૂત રીતે ગંઠાતા ગયા. પરિણામે ખોપરીના આગળના ભાગમાં તથા અંબોડાની આજુબાજુના વાળમાં ખેંચાણને લીધે ફોડકીઓ થઈ ગઈ. ગભરાઈને માધવીબેન અમદાવાદ આવ્યા. સારા સારા ડૉક્ટરોની સલાહ લીધી. કોઈ ડૉક્ટરે ડાયાબિટીસ ટેસ્ટ કરાયો તો કોઈએ બ્લડટેસ્ટ, કોઈએ થાઈરોઈડ ચેકપ કરાવ્યું, તો કોઈએ કાર્ડીયોગ્રામ લીધો. પરંતુ નિદાન અને પરિણામ શૂન્ય  આવ્યું. અમદાવાદના બીજા વાળના નિષ્ણાત પાસે પણ માધવીબેન ગયા. પરંતુ દરેકે આ પ્રકારનો રોગ પ્રથમ વાર જોયો હોઈ ટ્રીટમેન્ટકરવાની ના કહી. છેવટે કંટાળી વાળ કપાવવા ગયાં તો તેનો અસ્ત્રો કે કાતર તેમના વાળમાં ગયા નહીં. પરિણામે વાળ કાપી ન શકાયા, આખરે હતાશ થઈ ગયા. માધવીબેનને કોઈ કન્સલ્ટન્ટે મારું નામ સૂચવ્યું. માધવીબેન મોટી આશા અને નિરાશા વચ્ચે ઝુલતા મારી પાસે આવ્યા. મેં તેમની હિસ્ટ્રી સાંભળી ઘણો વિચાર કર્યો પરંતુ નિદાન પર હું પણ પહોંચી ન શકી. પરંતુ માધવીબેનની ગમે તે કરી છૂટવાની તૈયારી જોતાં અને નવા નવા પડકારરૂપ રોગોની ટ્રીટમેન્ટ કરવાના મારા શોખને કારણે મેં તેમનો કેસ હાથમાં લીધો પરંતુ તે શરતે કે હું બનતાં બધાજ પ્રયત્ન કરીશ કારણ આવા રોગ અંગે કોઈપણ મેડીકલ સાયન્સમાં ઉલ્લેખ નથી. તેથી પરિણામ અંગે ખાતરી ન આપી શકાય. ત્રણ માસ ટ્રીટમેન્ટ કરીએ અને પરિણામ નસીબ પર છોડી દઇએ. આવી સમજૂતી સાથે પ્રયત્નો શરૂ કર્યા.

પ્રથમ તો તેમના જામેલા અંબોડા સિવાયના વાળમાં સંપૂર્ણ ટાલ હતી તથા ફોડકીઓ પરૂવાળી થઇ ગયેલ તેની ટ્રીટમેન્ટ શરૂ કરી. ફોડકીને માટે પ્રથમ તો તેમને ચામડીની દવાઓ જેવીકે આરોગ્યવર્ધિની વટી ૨-૨ ગોળી ત્રણ વાર, ત્રિફળા ગુગળ ૨-૨ ગોળી ત્રણવાર પાણી સાથે આપી તથા વાળમાં લગાડવા માટે Saif oil આપ્યું. ખોરાકમાં ગળી વસ્તુ, આઇસ્ક્રીમ તથા ફરસાણ તથા મરચુ વગેરે બંધ કરાવ્યા. ૮ દિવસ બાદ ફોડકીમાં સંપૂર્ણ ફાયદો થયો. ત્યારબાદ ટ્રીટમેન્ટ શરૂ થઇ ટાલની, મેં વિચાર્યુ જો ટાલવાળા ભાગમાં વાળ લાંબા થશે તો પાછળ ગંઠાયેલા વાળ ઢંકાઇ જશે. જેથી જોવામાં વધુ ખરાબ નહીં લાગે તે દ્રષ્ટિએ ટાલની દવાની શરૂઆત કરી.

ટાલ માટે તેમને ખાવામાં રસાયણ ચૂર્ણ તથા અવિપત્તિકર ચૂર્ણ સાથે સંશમની વટી નં-૩, ત્રણ ત્રણ ગોળી ૩ વાર પાણી સાથે આપી. વાળમાં માલીશ માટે હર્બોગુંજાતેલમાં ગુટીકા ઉમેરી રોજે રોજ માલીશ કરવા સૂચવ્યું.

માધવીબેન તો બરાબર સૂચના અનુસાર રોજ સવાર-સાંજ અડધો-અડધો કલાક તેલ માલીશ કરતા. દવા રેગ્યુલર લેતાં અને ખોરાકમાં દૂધનું પ્રમાણ વધું લેતાં. પાંચ દિવસ બાદજ માધવીબેનને ટાલમાં નવા વાળ ફૂટતા દેખાયા. તેથી ટાલમાં વાળ આવવાની ચિંતા હવે નહોતી રહી. હવે મુખ્ય ચિંતા હતી પેલા સિમેન્ટની જેમ ચોંટેલા વાળ કેમ ખોલવા ? તે માટે ખૂબ વિચાર્યું. અંતે મેં વાળમાં સ્ટીમીંગનો પ્રયોગ કરવાનો નિર્ણય કર્યો.

વાયુના પ્રકોપનું નિદાન કરી તે મુજબ દશમૂળક્વાથની સ્ટીમ હાઇપ્રેશર પર ફક્ત ગંઠાયેલા વાળ પર જ લાગે તે રીતે દર ૪-૪ દિવસને અંતરે અડધો અડધો કલાક આપવાની શરૂઆત કરી. સ્ટીમ આપ્યા બાદ કાતર વાળમાં નાંખી ગૂંચ ખોલવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

એક સ્ટીમ, બે સ્ટીમ, ત્રણ સ્ટીમ આપી પરંતુ કાતર અંદર જતી જ નહીં. છતાંયે મારા કરતાં માધવીબેનનો ઉત્સાહ વધુ હતો. તેઓ મને હજી પ્રયત્ન કરવાનું વિશ્વાસપૂર્વક જણાવતાં, તેમનો વિશ્વાસ જોઈ મેં તેમને વધુને વધુ ઉત્સાહ આપી ટીટમેન્ટ ચાલુ રાખી ચોથી સ્ટીમ આપ્યા બાદ વાળમાં ધીમે ધીમે કાતર અંદર જવા લાગી તેથી મેં સૂચના આપી કે ઘેર ગયા બાદ પણ કાતરની જેમ વાળમાં અંદર આંગળી નાંખી વાળ ઉંચા કરવાનો પ્રયત્ન કરવો. સૂચનોનો અક્ષરશઃ અમલ થાય તે દ્દષ્ટિએ માધવીબેન તો ઉત્સાહમાં આવી જઇ રોજ રાત્રે ૧૧ થી ૧ વાગ્યા સુધી વાળ ઉકેલવાની મથામણ કરવા લાગ્યા. આંગળી અંદર જવાથી વધુ ને વધુ આશા દેખાઈ. પછી તો ૪ દિવસને બદલે દર ત્રીજા દિવસે સ્ટીમનો દોર શરૂ થયો.

આ બાજુ આ દરમ્યાન ૧ મહીનામાં તો માધવીબેનના બધા જ વાળ નવા ફૂટીને લગભગ દોઢ થી બે ઇંચ લાંબા થયા હતા. તેથી તેમને ધીરજ વધી કે જો અંબોડો નહીં છૂટે તો નવા વાળ વધતા તે ઢંકાઇ તો જશે જ ૪૦૦ મી.લી એક તેલની બોટલ તેઓ ફક્ત ૧૦ દિવસમાં વાળમાં પચાવતાં. આમ તેમની સખત મહેનત અને વિશ્વાસનું ફળ ઝડપથી જોવા મળ્યું.

ધીમે ધીમે પાંચ થી છ સ્ટીમ બાદ તેમના ગંઠાયેલા વાળ પોચા થઈ ગૂંચ ઉકલવા લાગી જો કે રોજ જેટલી ગુંચ ઉકલતી તેમાંની અડધી લટો તો જોરથી ખેંચવાને કારણે તુંટી જતી. પરંતુ ત્યાં તો નવા વાળ આવી જશે તેવો વિશ્વાસ હતો. ધીમે ધીમે રોજ બે કલાક તેઓ વાળ ઉકેલતા સાથે દર ત્રીજે દિવસે ક્લિનિક પર સ્ટીમ અને ૧ કલાક વાળ ઉકેલવાનો પોગ્રામ તો ચાલુ જ હતો, રોજ ૭-૮ લટો ઉકલતી એમ ફક્ત બે માસની ટ્રીટમેન્ટમાં જ માધવીબેનના ગંઢાયેલા વાળ છુટા પડી ગયા. ટાલમાં નવા વાળ ફૂટયા. તથા ફોડકી મટી માધવીબેન લાંબા વાળમાંથી જો કે ફેશનેબલ મહીલાની જેમ ખભા સુધી કપાયેલ વાળવાળા માધવીબેન બન્યા. આમ એક અજાણ્યા અને અસાધ્ય જણાતાં રોગની ટ્રીટમેન્ટ કરવાનો મને અનેરો સંતોષ હતો.

માધવીબેનનો તો જો કે આવો મારો પહેલો કેસ હતો. પરંતુ ત્યારબાદ તો આટલા વર્ષોમાં આવા બીજા અનેક કેસ આવવા લાગ્યા. કોઈને વાળની અમુક લટોમાં  ગૂંચ પડી જાય જે ક્યારેય છૂટતી નથી અને તેટલા વાળ કાપી નાંખવા પડે છે, તો ક્યારેક બહેનોને ચોટલાની વચ્ચે આવી ગૂંચનો ગઠ્ઠો થઈ જાય છે. જે પછી છૂટતો જ નથી. કેટલીક બહેનોને વાળ ધોયા બાદ વાળ ગરગડીની જેમ ગોળ ગોળ ગૂંચવાઈ જાય છે. જે ૨ – ૩ કલાક મહેનત કર્યા બાદ માંડ ઉકલે. પરંતુ જયારે ઉકલે ત્યારે તેમના અડધાવાળ દર વખત તૂટી ગયા હોય. સામાન્ય રીતે આવી તકલીફવાળી બહેનો બીકને કારણે વાળ જ ધોતી નથી. મહિને બે મહિને એકાદ વખત જ વાળ ધૂએ છે. જેથી વાળ ઓછા તૂટે, પરંતુ આ તેમનું અજ્ઞાન જ છે. જેટલા લાંબો સમય વાળ ન ધુઓ તેટલા વાળ વધુને વધુ ગુંચવાતા જાય છે અને વધુ તૂટે છે. માટે આવા વાળ માટે સ્વચ્છતા રાખવી ખૂબ જરૂરી છે. કેટલીક બહેનો રોજ વાળમાંથી ગુંચ કાઢતી નથી પરંતુ ઉપર ઉપરથી કાંસકો ફેરવી લે છે, તેથી પણ આ રો થાય છે. સ્પ્રે વારંવાર કરવાથી પણ ગુંચ પડે છે. આ પ્રકારની તકલીફ હોય તેઓએ ઘરગથ્થુ ઉપચાર કરવાને બદલે તુર્તજ સારા ચિકિત્સક પાસે જવું નહી તો પાછળથી પસ્તાવાનો વારોજ આવે છે.

અન્ય રોગઃ-

કેટલીક બહેનોની ફરિયાદ હોય છે કે તેમના વાળમાંથી લાલ પદાર્થ નીકળે છે. તે ખેંચવા જતાં આખો વાળ લાલ થઈ જાય છે. આ પણ કૃમિને કારણે થતો એક રોગ છે. આ રોગમાં પણ કૃમિઘ્ન ચિકિત્સા કરવાથી ફાયદો થાય છે.

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s