વાળની સામાન્ય માવજત

– ડૉ.નિતા ગોસ્વામી

ધારો કે તમે તમારા વાળના પ્રકાર સમજી ન શકો અને મૂંઝાઓ કે શું કરવું ? તો તથા દરેક પ્રકારના વાળવાળાએ નીચે મુજબ કાળજી રાખવી જરૂરી છે.

સૌ પ્રથમ તો વાળમાં જૂં-લીખ પડી હોય તો તેને તુરત જ દૂર કરવી જોઈએ. વાળ ખરતાં હોય કે સફેદ થતા હોય તો તેનો તરત જ ઉપાય કરવો. વાળમાં ખોડો થાય તો તે માટે પણ વહેલામાં વહેલી તકે ઉપાય કરવો.

તંદુરસ્ત શરીર માટે તડકો અને હવા જરૂરી ગણાય છે. પરંતુ વાળનો તો આ કુદરતી ઈલાજ છે. વાળને સવાર-સાંજ સૂર્યનો કોમળ તડકો અને હવા મળે તેમ કરવું. વાળની ગૂંચ પ્રથમ નીચેથી કાઢવી. ત્યારબાદ ઉપરથી ગૂંચ કાઢવાનું શરૂ કરવું. જેથી વાળ ઓછા તૂટે છે. નશાકારક તત્વો ચા, કોફી, સીગારેટ વગેરે વાળ માટે નુકશાનકારક છે. વાળ ધોવા માટે ઠંડુ પાણી અથવા તો નવશેકું પાણી લેવું. એકદમ ગરમ પાણીથી માથું ધોવું નહીં બને ત્યાં સુધી સાબુ કે શેમ્પુથી વાળ ધોવા નહીં તેમાંના કેમીકલ્સ વાળને ખૂબ નુકશાન કરે છે. વાળ ધોવા માટે કોઈ આયુર્વેદિક ડ્રાયશૈમ્પુનો ઉપયોગ કરી શકાય અથવા શિકાકાઈ, અરીઠા-આમળાંનો ઉપયોગ પણ કરી શકાય. હેરક્રીમ, હેરલોશન, હેરડાઈ વગેરેનો ઉપયોગ કરવાથી પણ લાંબે ગાળે વાળને નુકશાન થાય છે.

જેને કાયમી શરદી રહેતી હોય અથવા જેનો શરદીનો કોઠો હોય તેણે ઠંડા તેલ આબળા, દૂધી કે બ્રાહ્મી તેલ વગેરેનો ઉપયોગ ન કરવો. તેમણે તલનું તેલ, કોપરેલ કે ભૃંગરાજ તેલ વાપરવું હિતાવહ છે. સીંગતેલ કે સીંગતેલમાં બનાવેલ તેલ પણ વાળને નુકશાન કરે છે. તેનાથી વાળમાં ખોડો થાય છે અને વાળ ખરે છે. વાળ માટે તો તલનું તેલજ શ્રેષ્ઠ છે. વાળ તદ્દન સૂકાઈ જાય ત્યારબાદ જ તેલ નાંખવું, વાળ ઓળવા કાંસકા વગેરે જુદા રાખવા. વાળ હંમેશા ઝીંણા કાંસકાથી જ ઓળવા. વાળને અઠવાડિયામાં બે વાર અથવા તો એકવાર તો અચૂક સાફ કરવા જોઈએ. સવાર-સાંજ ઓળવાથી વાળને કસરત મળશે. વાળને જરા ખેંચીને ઓળવા, આથી વાળ મજબૂત અને લાંબા થાય છે.

વાળમાં નિયમિત તેલ નાંખવું, તેલ વાળનું ભોજન છે. જો કોરા વાળ રાખતા હો તો રાત્રે તેલ નાંખીને સવારે માથું ધોઈ નાંખવું. આથી રાત દરમ્યાન તેલ પોતાનું કાર્ય કરશે. માલીશ હંમેશા મૂળમાં આંગળીઓના ટેરવાથી જ કરવી જોઈએ. રોજ તેલ લગાડ્યા વિના જ ખાલી પોતાના હાથની આંગળીઓથી પણ છેવટે માલીશ કરવું. ઓછામાં ઓછું અઠવાડિયામાં ૨-૩ વાર પણ આમ કરવાથી ઘણો લાભ થાય છે. આથી વાળના મૂળ મજબૂત બને છે. તથા માથામાં લોહીનું પરિભ્રમણ ઝડપથી થાય છે.

વધુ પડતી ચિંતા, કલેશ, બોજ, શોક અને મેન્ટલવર્ક વાળની વૃદ્ધિ અટકાવે છે. ઉપરાંત આ કારણોથી વાળ ખૂબ ખરવા માંડે છે કે ઝડપથી સફેદ થવા માંડે છે.

વાળને વારંવાર હેરડ્રાય ન કરો આથી વાળના મૂળમાંનો કુદરતી ભેજ પણ ઉડી જાય છે. પરિણામે વાળ ખરવા લાગે છે. વાળને કુદરતી પવનમાં જ સુકાવા દો.

લીંબુનો રસ દરેક પ્રકારના વાળમાં ફાયદો કરે છે. માથું ધોવાના પાણીમાં લીંબુનો રસ મેળવી અથવા લીંબુ નીચોવી લઈ માથામાં ઘસવાથી પણ વાળ લાંબા થાય છે. તથા ખોડો મટે છે. વાળ માટે ખાટું દહીં ખૂબ ફાયદાકારક છે.

આ ઉપરાંત વાળ વધારવા માટે, ખરતાં વાળ અટકાવવા માટે તથા ખોડો દૂર કેવા માટે ‘‘હર્બલ હેર ટોનિક’’ કે ‘‘હર્બોગુંજાતૈલ’’ ખૂબજ ફાયદો કરે છે.  તેજ રીતે વાળની ચમક વધારવા માટે આયુર્વેદીક ડ્રાયશૈમ્પુથી માથું ધોવાથી વાળ સુંવાળા, ચમકદાર બને છે. તેમાંના ઔષધો ખોડો વગેરે દૂર કરી વાળ વધારવામાં પણ મદદ કરે છે. બોરના પાંદડાથી પણ માથું ધોવું ખૂબ ફાયદાકારક છે.

વાળ માટે બહારથી ગમે તેટલા ઉપચારો કરો પણ સાથે સમતોલ આહાર વાળની તંદુરસ્તી, આરોગ્ય, ચળકાટ અને લંબાઈ  માટે ખાસ જરૂરી છે. વાળની સમૃદ્ધિ માટે પ્રોટીન અત્યંત જરૂરી છે. દૂધ, ઇંડા, માછલી, માંસ, કઠોળ, ફણગાવેલા મગ, ચીઝ વગેરેમાંથી પ્રોટીન સારા પ્રમાણમાં મળી રહે છે. તેથી તેનો નિયમિત ઉપયોગ કરવો. વિટામિન B/૧૨, પણ વાળને ખૂબ ફાયદાકારક છે. તેનાથી વાળ સફેદ થતાં અટકે છે. તે બ્રેડ, ઇંડા, કાકડી, મૂળા, ગાજર, લીલી ડુંગળી, બીટરૂટ, ટમેટા વગેરેના કાચા સલાડમાંથી સારા પ્રમાણમાં મળે છે. ઉપરાંત લીલા શાકભાજી પણ અત્યંત જરૂરી  છે વાળની સમૃદ્ધિ લંબાઈ, મજબૂતાઈ માટે કેલ્શિયમ પણ ખૂબ જરૂરી છે. તે ઇંડા, તલ, ભાજી, શીંગ, શેરડી વગેરેમાંથી મળી રહે છે. આમ વાળને જરૂરી તત્વો અને યોગ્ય માવજત મળે તો વાળ ચોક્કસ લાંબા, કાળા તથા સુંવાળા બનશે.

માછલી અને કોપરા ખાતાં કેરેલીયન અને બંગાળીઓના વાળ ઈર્ષ્યા પમાડે તેવા કાળા અને લાંબા હોય છે. કારણ પ્રોટીન અને કેલ્શિયમ જે વાળની જીંદગી છે તેજ તેઓ ખોરાકમાં વધુ લે છે.

સામાન્ય રીતે આપણા ગુજરાતના હવામાન પ્રમાણે વાળમાં કોપરેલ દરેકને માફક આવતું નથી. તેમાંયે ગરમપ્રકૃત્તિ કે પિત્ત પ્રકૃત્તિવાળાને તો ક્યારેક કોપરેલથી પણ વાળ ખરે કે ખોડો થાય છે. તેથી આપણા પ્રદેશમાં તો વાળ માટે તલનું તેલ કે મેડીકેટેડ ઓઇલ જ વાળ માટે શ્રેષ્ઠ છે.

લીમડાના પાંદડા તથા બોરના પાન સરખા ભાગે લઈ પાણીમાં વાટી વાળમાં લેપ કરવો. સુકાયા બાદ ધોઈ લેવાથી વાળ વધે છે અને ખોડો મટે છે.

તેજ રીતે તુલસીના પાંદડા અને આંમળાને પાણીમાં વાટી તેનો લેપ કરવાથી પણ વાળ ખોડારહિત  કાળા તથા સુંવાળા બને છે.

4 responses to “વાળની સામાન્ય માવજત

  1. we have some hair problem and want to solve, so, can you give me your address.
    dhwani parekh

  2. kesharsinh solanki

    ઉપર જણાવેલ તમામ વાતો સત્ય છે. મારી ૪૮ વર્ષની ઉંમરે પણ કુદરતી કાળા વાળ છે. અરીઠા, આમળા. શિકાકાઈ પાવડર વાળ માટે ઉત્તમ છે. કેશરસિંહ સોલંકી, સહાયક કમિશનર, અમદાવાદ

  3. Mara Vaal Rusk chhe
    Ane maathu dhovu tyaare vaal bahu khare chhe
    Me pehla Gen ni davaao bahu pidhi to su aena lidhe aava thatu hse.
    Ane Aevi kai aayurvedik dava o vaal ma lagaau jena thi vaal kharta band thay ane kharela vaal pachha aave

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s